Career Coaching: Δεν μαθαίνουμε στους ανθρώπους τι να πουν. Τους βοηθάμε να αναδείξουν ποιοι πραγματικά είναι.

Η προετοιμασία για μια συνέντευξη δεν πρέπει να μετατρέπει τους υποψηφίους σε ανθρώπους που επαναλαμβάνουν τις ίδιες απαντήσεις. Πρέπει να τους βοηθά να αναγνωρίζουν την αξία τους, να επικοινωνούν την εμπειρία τους και να παρουσιάζουν με αυθεντικότητα αυτό που έχουν να προσφέρουν.

Όταν οι σωστές απαντήσεις γίνονται έτοιμες συνταγές!

Πρόσφατα, μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έφερε στο προσκήνιο ένα ζήτημα που αξίζει να συζητήσουμε. Μια επιχειρηματίας εξέφρασε την αγανάκτησή της για τις επαναλαμβανόμενες, σχεδόν πανομοιότυπες απαντήσεις που ακούει από υποψηφίους κατά τη διάρκεια συνεντεύξεων. Απαντήσεις που μοιάζουν αποστηθισμένες, σαν να έχουν προκύψει από ένα κοινό εγχειρίδιο προετοιμασίας. Παράλληλα, απέδωσε ευθύνες σε επαγγελματίες του coaching, χρησιμοποιώντας απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς για τον κλάδο και τη συμβολή του στην προετοιμασία των υποψηφίων.

Ανεξάρτητα από τους χαρακτηρισμούς και τις γενικεύσεις, η συζήτηση αναδεικνύει ένα ουσιαστικό ερώτημα: Όταν ένας υποψήφιος μπαίνει σε μια συνέντευξη έχοντας αποστηθίσει τις «σωστές» απαντήσεις, έχει πράγματι προετοιμαστεί ή απλώς έχει μάθει να παρουσιάζει μια εκδοχή του εαυτού του που πιστεύει ότι θα γίνει αποδεκτή;

Το ερώτημα αυτό αφορά άμεσα το career coaching και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον ρόλο του.

Γιατί χρειάζεται να ξεκαθαρίσουμε κάτι: το career coaching δεν έχει ως στόχο να δημιουργήσει υποψηφίους που απαντούν όλοι με τον ίδιο τρόπο. Δεν είναι μια διαδικασία εκμάθησης προκαθορισμένων απαντήσεων ούτε μια προσπάθεια να προσαρμόσουμε την προσωπικότητα ενός ανθρώπου σε ένα υποτιθέμενο πρότυπο του ιδανικού εργαζομένου.

Το ουσιαστικό career coaching δεν διδάσκει στον άνθρωπο τι να πει. Τον βοηθά να ανακαλύψει τι έχει να πει, γιατί έχει αξία και πώς μπορεί να το επικοινωνήσει.

Η διαφορά ανάμεσα στην προετοιμασία και την αποστήθιση:

Ας πάρουμε μια από τις πιο συνηθισμένες ερωτήσεις σε μια συνέντευξη: «Ποια είναι τα δυνατά σας σημεία;»

Ένας υποψήφιος που έχει αναζητήσει έτοιμες απαντήσεις στο διαδίκτυο μπορεί να απαντήσει ότι είναι οργανωτικός, επικοινωνιακός, ομαδικός και προσανατολισμένος στο αποτέλεσμα. Πρόκειται για χαρακτηρισμούς που ακούγονται θετικοί, αλλά δεν αποκαλύπτουν απαραίτητα κάτι ουσιαστικό για τον ίδιο.

Τι σημαίνει, όμως, για αυτόν η οργάνωση; Πώς εκφράζεται η επικοινωνιακή του ικανότητα στην πράξη; Πότε χρειάστηκε να συνεργαστεί με ανθρώπους με τους οποίους διαφωνούσε; Ποια δυσκολία κατάφερε να ξεπεράσει και τι έμαθε από αυτήν;

Εδώ αρχίζει η πραγματική προετοιμασία.

Ένας career coach δεν χρειάζεται να δώσει στον υποψήφιο μια εντυπωσιακή απάντηση. Χρειάζεται να τον βοηθήσει να ανατρέξει στην εμπειρία του, να αναγνωρίσει συγκεκριμένα παραδείγματα και να κατανοήσει τις δεξιότητες που έχει αναπτύξει μέσα από αυτά.

Ίσως ανακαλύψει ότι η οργανωτικότητά του δεν προέρχεται από μια προηγούμενη θέση διοίκησης, αλλά από χρόνια διαχείρισης πολλών παράλληλων υποχρεώσεων. Ίσως αντιληφθεί ότι έχει αναπτύξει εξαιρετικές δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων μέσα από απαιτητικές επαγγελματικές συνθήκες. Ίσως καταλάβει ότι μια περίοδος επαγγελματικής αβεβαιότητας τον βοήθησε να γίνει πιο ευέλικτος και προσαρμοστικός.

Αυτές οι εμπειρίες έχουν αξία. Το ζήτημα είναι αν ο ίδιος ο άνθρωπος μπορεί να τις αναγνωρίσει και να τις συνδέσει με τις απαιτήσεις μιας θέσης εργασίας.

Η διαφορά δεν βρίσκεται στο πόσο καλοδιατυπωμένη είναι μια απάντηση, αλλά στο αν ο άνθρωπος κατανοεί πραγματικά αυτό που λέει και μπορεί να το υποστηρίξει με την εμπειρία του.

Η αυθεντικότητα δεν σημαίνει έλλειψη προετοιμασίας!!

Υπάρχει, βέβαια, μια παρανόηση που χρειάζεται επίσης να αποσαφηνιστεί. Το να είσαι αυθεντικός σε μια συνέντευξη δεν σημαίνει ότι πηγαίνεις απροετοίμαστος και απαντάς χωρίς σκέψη σε ό,τι σε ρωτήσουν.

Η συνέντευξη είναι μια επαγγελματική συνάντηση με συγκεκριμένο σκοπό. Ο υποψήφιος χρειάζεται να κατανοεί τη θέση, να γνωρίζει τις απαιτήσεις της, να έχει μελετήσει την επιχείρηση και να μπορεί να παρουσιάσει την εμπειρία του με τρόπο σχετικό με τις ανάγκες του εργοδότη.

Η προετοιμασία είναι απαραίτητη. Εκείνο που χρειάζεται να αποφύγουμε είναι η μετατροπή της σε μηχανική αναπαραγωγή έτοιμων φράσεων.

Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει εξαιρετική επαγγελματική εμπειρία και να δυσκολεύεται να την περιγράψει. Μπορεί να έχει τις απαραίτητες δεξιότητες, αλλά να αγχώνεται όταν βρίσκεται απέναντι σε έναν συνεντευκτή. Μπορεί να μην έχει μάθει ποτέ να μιλά για τα επιτεύγματά του, επειδή θεωρεί ότι η προβολή των δυνατών του σημείων ισοδυναμεί με έπαρση.

Η δουλειά του career coaching είναι να δημιουργήσει τον χώρο και τις συνθήκες ώστε να αντιμετωπιστούν αυτές οι δυσκολίες.

Να βοηθήσει τον υποψήφιο να οργανώσει τις σκέψεις του, να εξασκηθεί στην επικοινωνία, να αναπτύξει μεγαλύτερη αυτογνωσία και να αισθανθεί πιο σίγουρος όταν παρουσιάζει την επαγγελματική του διαδρομή.

Όχι για να γίνει κάποιος άλλος, αλλά για να μπορέσει να εκφράσει καλύτερα αυτό που ήδη είναι.

Τι κάνει, λοιπόν, ένας σωστός career coach;

Η ουσιαστική διαδικασία ξεκινά πολύ πριν από την προετοιμασία των απαντήσεων μιας συνέντευξης.

Ξεκινά με ερωτήσεις που βοηθούν τον άνθρωπο να κατανοήσει τον εαυτό του, την επαγγελματική του πορεία και τις επιλογές του.

Τι έχεις μάθει από τις προηγούμενες εργασίες σου; Ποιες συνθήκες σε βοηθούν να αποδίδεις καλύτερα; Ποια επιτεύγματα σε κάνουν να αισθάνεσαι περήφανος; Ποιες δυσκολίες αντιμετώπισες; Τι θα ήθελες να αλλάξεις στην επόμενη επαγγελματική σου εμπειρία; Ποιες αξίες θέλεις να χαρακτηρίζουν την εργασία σου;

Οι ερωτήσεις αυτές δεν έχουν προκαθορισμένες σωστές απαντήσεις. Στόχος τους είναι να βοηθήσουν τον άνθρωπο να αποκτήσει σαφέστερη εικόνα για τον εαυτό του και να πάρει πιο συνειδητές επαγγελματικές αποφάσεις.

Στη συνέχεια, το coaching μπορεί να εστιάσει στην αναγνώριση και ανάδειξη δεξιοτήτων, στη σύνδεση της εμπειρίας με τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας, στην προετοιμασία για συνεντεύξεις και στην ανάπτυξη αποτελεσματικότερων τρόπων επαγγελματικής επικοινωνίας.

Ο υποψήφιος μπορεί να εξασκηθεί σε πιθανές ερωτήσεις, να μάθει να χρησιμοποιεί συγκεκριμένα παραδείγματα και να οργανώνει τις απαντήσεις του με σαφήνεια. Μπορεί να διερευνήσει πώς θα μιλήσει για μια επαγγελματική αποτυχία, ένα κενό στο βιογραφικό ή μια αλλαγή καριέρας χωρίς να αισθάνεται ότι πρέπει να απολογηθεί για την πορεία του.

Όλα αυτά αποτελούν ουσιαστική προετοιμασία. Η διαφορά είναι ότι οι απαντήσεις διαμορφώνονται μέσα από τη δική του εμπειρία και όχι μέσα από ένα γενικό πρότυπο που υποτίθεται ότι ταιριάζει σε όλους.

Ο coach δεν αναλαμβάνει να κατασκευάσει την εικόνα του υποψηφίου. Τον βοηθά να κατανοήσει, να οργανώσει και να επικοινωνήσει τη δική του επαγγελματική ταυτότητα.

Γιατί οι έτοιμες απαντήσεις δεν βοηθούν όλους τους υποψηφίους;

Η αγορά εργασίας είναι ήδη απαιτητική. Οι υποψήφιοι καλούνται να παρουσιάσουν τον εαυτό τους, να ανταγωνιστούν άλλους επαγγελματίες, να διαχειριστούν την αβεβαιότητα και συχνά να αντιμετωπίσουν επανειλημμένες απορρίψεις.

Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, οι έτοιμες απαντήσεις μπορεί να φαίνονται ως ένας εύκολος τρόπος προετοιμασίας. Προσφέρουν μια αίσθηση ελέγχου και μειώνουν προσωρινά την αγωνία του «τι θα πω όταν με ρωτήσουν;».

Ωστόσο, όταν ο υποψήφιος βασίζεται αποκλειστικά σε αυτές, κινδυνεύει να περιορίσει την αυθόρμητη σκέψη του και να παρουσιάσει μια εικόνα που δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην εμπειρία του.

Μια απάντηση μπορεί να ακούγεται εξαιρετική, αλλά να μην μπορεί να υποστηριχθεί με ένα πραγματικό παράδειγμα. Μπορεί να είναι εντυπωσιακή, αλλά να μην εξηγεί τι ακριβώς έκανε ο υποψήφιος. Μπορεί να περιλαμβάνει όλους τους σωστούς επαγγελματικούς όρους, αλλά να μην αποκαλύπτει τίποτα για τον τρόπο σκέψης του.

Και όταν η συζήτηση προχωρήσει πέρα από τις αναμενόμενες ερωτήσεις, ο υποψήφιος μπορεί να δυσκολευτεί να ανταποκριθεί.

Υπάρχει, όμως, και μια ακόμη διάσταση: οι έτοιμες απαντήσεις μπορούν να ενισχύσουν την πεποίθηση ότι υπάρχει ένας συγκεκριμένος τρόπος να παρουσιαστείς για να θεωρηθείς κατάλληλος.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους να αποκρύπτουν στοιχεία της διαδρομής τους που θεωρούν αδυναμίες, αντί να μάθουν να τα εξηγούν με ειλικρίνεια και επαγγελματική ωριμότητα.

Το career coaching δεν πρέπει να ενισχύει αυτή την ανασφάλεια. Πρέπει να βοηθά τον άνθρωπο να αναγνωρίζει την αξία του χωρίς να αισθάνεται ότι χρειάζεται να υποδυθεί κάποιον άλλο για να αποκτήσει μια ευκαιρία.

Η ευθύνη του coaching και η ανάγκη για επαγγελματισμό!

Χρειάζεται, φυσικά, να είμαστε δίκαιοι. Δεν μπορούμε να αποδώσουμε κάθε τυποποιημένη απάντηση σε έναν career coach. Οι υποψήφιοι επηρεάζονται από πολλές πηγές: άρθρα, βίντεο, αναρτήσεις, συμβουλές φίλων και προσωπικές εμπειρίες.

Ούτε μπορούμε να θεωρήσουμε ότι κάθε επαγγελματίας που χρησιμοποιεί τον τίτλο του coach ακολουθεί την ίδια προσέγγιση.

Ακριβώς γι’ αυτό είναι σημαντικό να συζητάμε για την ποιότητα, τα όρια και την ευθύνη της επαγγελματικής πρακτικής, χωρίς να απαξιώνουμε συλλήβδην έναν ολόκληρο κλάδο.

Ένας επαγγελματίας που υποστηρίζει ανθρώπους στην αναζήτηση εργασίας χρειάζεται να κατανοεί ότι η συμβουλή του μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αυτοί αντιλαμβάνονται τις δυνατότητές τους και παίρνουν επαγγελματικές αποφάσεις.

Δεν αρκεί να τους βοηθά να περάσουν μια συνέντευξη. Χρειάζεται να τους βοηθά να αναπτύξουν δεξιότητες που θα τους είναι χρήσιμες και μετά από αυτήν.

Η επαγγελματική δεοντολογία, η συνεχής ανάπτυξη, η επίγνωση των ορίων του ρόλου και ο σεβασμός στην προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου είναι ουσιαστικά στοιχεία αυτής της ευθύνης.

Η επιτυχία του career coaching δεν μετριέται μόνο από το αν ένας υποψήφιος θα προσληφθεί, αλλά και από το αν θα έχει αποκτήσει μεγαλύτερη αυτογνωσία, αυτοπεποίθηση και ικανότητα να διαχειρίζεται τη δική του επαγγελματική πορεία.

Στόχος δεν είναι να εντυπωσιάσεις. Είναι να επικοινωνήσεις την αξία σου.

Μια συνέντευξη δεν είναι θεατρική παράσταση στην οποία ο υποψήφιος πρέπει να αποδώσει έναν ρόλο. Είναι μια επαγγελματική συζήτηση κατά την οποία δύο πλευρές προσπαθούν να καταλάβουν αν υπάρχει ουσιαστική αντιστοιχία ανάμεσα στις ανάγκες της θέσης και σε όσα μπορεί να προσφέρει ο άνθρωπος που βρίσκεται απέναντί τους.

Ο υποψήφιος χρειάζεται να παρουσιάσει τις γνώσεις, τις δεξιότητες, την εμπειρία και τις δυνατότητές του. Παράλληλα, χρειάζεται να κατανοήσει αν η θέση, η κουλτούρα και οι προσδοκίες της επιχείρησης ανταποκρίνονται σε αυτό που αναζητά.

Η αυθεντικότητα δεν εγγυάται την πρόσληψη. Ούτε σημαίνει ότι κάθε υποψήφιος είναι κατάλληλος για κάθε θέση. Βοηθά, όμως, να γίνει η συζήτηση πιο ουσιαστική και να ληφθούν αποφάσεις με καλύτερη κατανόηση και από τις δύο πλευρές.

Γιατί ο στόχος δεν είναι να πεις αυτό που θέλει να ακούσει ο εργοδότης. Είναι να επικοινωνήσεις με σαφήνεια και ειλικρίνεια αυτό που έχεις να προσφέρεις.

Και αυτό ακριβώς είναι το νόημα του career coaching: να μη δημιουργεί ανθρώπους που ακούγονται ίδιοι, αλλά να βοηθά διαφορετικούς ανθρώπους να αναγνωρίσουν τη δική τους αξία και να την παρουσιάσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Δεν χρειαζόμαστε υποψηφίους που έχουν αποστηθίσει τις σωστές απαντήσεις. Χρειαζόμαστε ανθρώπους που γνωρίζουν τον εαυτό τους, κατανοούν την αξία τους και μπορούν να την επικοινωνήσουν αυθεντικά.

Γιατί η πραγματική επαγγελματική αυτοπεποίθηση δεν προκύπτει όταν μαθαίνεις τι πρέπει να πεις.

Προκύπτει όταν γνωρίζεις τι έχεις να πεις και γιατί αξίζει να ακουστεί.